Το χωριό και ο ελαιόμυλος

Το 1763 ο Ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου Φιλάρετος, επέλεξε το χώρο του σημερινού οικισμού Καψαλιανά, για να χτίσει τον ελαιόμυλο που σώζεται μέχρι σήμερα. Οι κύριοι χώροι του ελαιόμυλου έχουν μετατραπεί σε επισκέψιμο εκθεσιακό χώρο, στον οποίο μπορούν οι επισκέπτες να ξεναγηθούν καθημερινά από τους υπευθύνους του ξενοδοχείου.

Κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας οι ελιές αντικατέστησαν τα αμπέλια στην ευρύτερη περιοχή και ο ελαιόμυλος της Μονής, ο οποίος αναπτύχθηκε για να υποστηρίξει την  βασική τότε απασχόληση της παραγωγής ελαιολάδου, εξελίχθηκε σε πυρήνας ζωής και κύρια δραστηριότητα του οικισμού. Μέχρι και σήμερα οι Ηγούμενοι της Μονής Αρκαδίου και της Μονής Αρσανίου  θυμούνται την εποχή που ζούσαν εδώ ως επιστάτες του ελαιόμυλου της Μονής.

Γραπτές αναφορές επιβεβαιώνουν μία μακρόχρονη παράδοση παραγωγής ελαιολάδου που κορυφώθηκε το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Στο κτηματολόγιο της Μονής Αρκαδίου αναφέρεται ότι την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα το χωριό Καψαλιανά διέθετε 1.247 ελαιόδενδρα.

Το 1958 η Μονή αποφάσισε να διακόψει τη λειτουργία του ελαιόμυλου, με αποτέλεσμα η ζωή αργά αλλά σταθερά να φθίνει και ο οικισμός να εγκαταλείπεται. Οι 13 οικογένειες και οι 50 περίπου κάτοικοι, περιορίσθηκαν τα τελευταία χρόνια στους 1 με 2.